Transport drogowy materiałów niebezpiecznych - klasyfikacja, dokumentacja, wyłączenia
Transport materiałów niebezpiecznych podlega odrębnym przepisom na mocy międzynarodowych umów, których stroną jest również Polska.
Umowa ADR (ang. The European Agreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road) to umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego materiałów i przedmiotów niebezpiecznych sporządzona w Genewie 30 września 1957 r. i od tego momentu wielokrotnie nowelizowana. Polska ratyfikowała Umowę ADR w 1975 r. Umowa ta przede wszystkim umożliwia podniesienie poziomu bezpieczeństwa transportu materiałów niebezpiecznych oraz ujednolicenie i doskonalenie przepisów prawnych krajowych i międzynarodowych w tym zakresie. Umowa ADR nowelizowana jest w cyklach dwuletnich. Obecnie obowiązująca wersja umowy ważna jest od 1 stycznia 2009 r., z okresem przejściowym do końca czerwca 2009 r.
Przepisy ADR składają się z właściwej Umowy (przepisy wprowadzające) oraz z dwóch załączników (A i B). Załączniki podzielone są na 9 części tematycznych, przy czym stanowią one szczegółowe zalecenia dla każdego z etapów transportu (klasyfikacja ADR, opakowania, załadunek i rozładunek, przewóz).
|
Nadawca
|
Nadawca dostarcza do przewozu tylko takie przesyłki, które spełniają wymagania ADR; zaopatrza kierowcę w wymagane dokumenty przewozowe oraz dokumenty dodatkowe.
|
|
Przewoźnik
|
Powinien upewnić się czy towary niebezpieczne przeznaczone do przewozu są dopuszczone do transportu zgodnie z ADR; upewnić się czy w jednostce transportowej są odpowiednie dokumenty; sprawdzić "wzrokowo" czy ładunek jest dobrze zapakowany; sprawdzić czy pojazdy nie są nadmiernie załadowane; upewnić się czy pojazd jest prawidłowo oznakowany oraz czy kierowca posiada odpowiednie wyposażenie.
|
|
Każdej pozycji wykazu towarów niebezpiecznych przyporządkowano numer UN. Dla celów pakowania materiały powinny być zaliczone do odpowiedniej grupy pakowania zgodnie ze stopniem stwarzanego zagrożenia. Badania wymagane przepisami ADR w celu klasyfikacji towaru powinny być wykonywane w upoważnionej jednostce badawczej (w Polsce - Instytut Przemysłu Organicznego w Warszawie).
|
|
|
Oznakowanie sztuk
przesyłki |
Każda sztuka przesyłki powinna być oznakowana numerami rozpoznawczymi poprzedzonymi literami "UN". W dziale 3.2 Umowy ADR w tabeli A dla każdego materiału podane są nalepki, jakie powinny być umieszczone na sztuce przesyłki. W przypadku dużych pojemników do przewozu luzem (DPPL) oznakowanie sztuki przesyłki powinno być umieszczone na dwóch przeciwległych bokach pojemnika.
|
|
Oznakowanie pojazdu
|
Jednostki transportowe przewożące towary niebezpieczne powinny być oznakowane tablicami barwy pomarańczowej. Pojazdy przewożące materiały niebezpieczne w cysternach lub luzem powinny zawierać dodatkowo tablice z numerami rozpoznawczymi zagrożenia.
|
|
Dokument przewozowy
|
Powinien zawierać następujące informacje:
W przewozie krajowym funkcję dokumentu przewozowego może pełnić dowolny inny materiał zawierający dane wymagane przepisami ADR. Dokument powinien być wykonany w języku urzędowym nadawcy oraz w jednym z tych języków: angielski, niemiecki, francuski.
|
|
Instrukcja pisemna
dla załogi pojazdu |
Dostarczana jest przez przewoźnika. Jej wzór graficzny oraz merytoryczny jest ściśle określony w umowie europejskiej 2009-2011.
W instrukcji znajdują się dane dotyczące:
|
|
Ilości ograniczone LQ
|
Jeśli produkt podlega wyłączeniom spod przepisów ADR wynikającym z ilości ograniczonych LQ wówczas do tego materiału nie mają zastosowania przepisy innych działów Umowy ADR.
|
|
Wyłączenia częściowe
|
Jeśli produkt podlega częściowym wyłączeniom spod przepisów ADR (kategorie transportowe) wówczas:
|
|
Opakowania
|
Materiały niebezpieczne (oprócz podlegających pod LQ) przewozi się w opakowaniach oznakowanych symbolem ONZ. Litera w kodzie opakowania (X, Y, Z) określająca wytrzymałość opakowania, powinna odpowiadać grupie pakowania materiału.
|
|
Wyposażenie pojazdu
|
A) podstawowe:
B) wyposażenie dodatkowe, wynikające z instrukcji pisemnej |
Substancje i przedmioty niebezpieczne podlegające przepisom ADR zostały podzielone na 13 klas na podstawie tzw. zagrożenia dominującego. Towarom tym zostały przypisane numery rozpoznawcze UN - indywidualne lub grupowe.
Poza zagrożeniem dominującym materiał niebezpieczny może charakteryzować się jeszcze zagrożeniem dodatkowym. Klasyfikacji materiału dokonuje się w upoważnionej jednostce badawczej (w Polsce - Instytut Przemysłu Organicznego w Warszawie) zgodnie z obowiązującymi przepisami w części 2 Umowy ADR (załącznik A) oraz metodami badawczymi opisanymi w "Podręczniku badań i kryteriów"). Towary wszystkich klas, oprócz 7, posiadają kod klasyfikacyjny cyfrowo-literowy.
Większość materiałów niebezpiecznych w zależności od natężenia stwarzanego zagrożenia została podzielona na tzw. grupy pakowania (ang. Packing Groups - PG).
- I grupa pakowania - to materiały stwarzające duże zagrożenie (w kodzie opakowania pojawia się
litera X) - II grupa pakowania - to materiały stwarzające średnie zagrożenie (w kodzie opakowania litera Y)
- III grupa pakowania to materiały stwarzające małe zagrożenie (w kodzie opakowania litera Z)
Uwaga!!!
Według przepisów zawartych w umowie ADR (punkt 1.8.3.1) KAŻDE PRZEDSIĘBIORSTWO, którego działalność obejmuje transport towarów niebezpiecznych albo związane z nim pakowanie, załadunek, napełnianie lub rozładunek, powinno wyznaczyć jednego lub więcej doradców do spraw bezpieczeństwa w przewozie towarów niebezpiecznych, odpowiedzialnego za wspieranie działań zapobiegających zagrożeniom.
Do obowiązków doradcy należy:
- śledzenie zgodności z wymaganiami dotyczącymi przewozu towarów niebezpiecznych,
- doradzanie przedsiębiorstwu w zakresie przewozu materiałów niebezpiecznych,
- przygotowanie rocznego sprawozdania z działalności przedsiębiorstwa w zakresie przewozu towarów niebezpiecznych,
- kontrola przestrzegania wymagań dotyczących oznakowania materiałów niebezpiecznych, załadunku i rozładunku oraz sporządzanie dokumentów wymaganych podczas przewozu materiałów niebezpiecznych (dokument przewozowy, instrukcje pisemne dla załogi pojazdu).